اقتصاد در جنگ تعطیل نمی‌شود / رمز عبور از بحران، مدیریت جنگ روانی است

خبرنگار: در شرایطی که هر لحظه احتمال وقوع درگیری نظامی میان ایران و آمریکا وجود دارد، فعالان اقتصادی با نگرانی از آینده کسب‌وکارهای خود به دنبال راهکارهایی برای حفظ تاب‌آوری هستند. به همین بهانه، گفتگویی با سردبیر پایگاه خبری راهبرد تهران ترتیب داده‌ایم تا ابعاد این مسئله را بررسی کنیم.

مصاحبه:

خبرنگار: با توجه به فضای ملتهب کنونی و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال جنگ، وضعیت کسب و کارها در شرایط بحرانی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا واقعاً اقتصاد ایران توان عبور از چنین بحرانی را دارد؟

سردبیر راهبرد تهران _ وحید فعال پاکدهی: بسم الله الرحمن الرحیم. ابتدا باید واقعیتی را بپذیریم: اقتصاد هیچ‌گاه در شرایط جنگی تعطیل نشده است. تجربه جنگ جهانی اول و دوم نشان داد که بازارها پس از یک شوک اولیه، خود را با شرایط جدید وفق می‌دهند. حتی در تاریخ معاصر ایران، جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل ثابت کرد که تعطیلی کوتاه‌مدت بازارها می‌تواند از شوک‌های هیجانی بکاهد، بدون آنکه کارکرد بلندمدت آنها مختل شود. آنچه امروز بیش از یک شوک نظامی واقعی بر پیکره اقتصاد تأثیر گذاشته، جنگ روانی هدفمند و فضای نااطمینانی ناشی از آن است. به تعبیر کارشناسان تحلیلگر بازار سرمایه، «ترس فعلی بازار، ترس از بحران نیست، احتیاط معامله‌گری است».

خبرنگار: اشاره کردید که جنگ روانی تأثیر بیشتری از خود جنگ دارد. کسب‌وکارها چگونه می‌توانند این فضا را مدیریت کنند؟

مهندس فعال:

سوال خوبی است. اولین قدم برای عبور از بحران، خنثی‌سازی اثرات جنگ روانی است. فعالان اقتصادی باید بدانند که هدف اصلی جنگ روانی، فلج کردن تصمیم‌گیری و تعمیم ریسک سیاسی به ناکارآمدی ساختاری بازار است. مدیران کسب‌وکارها باید با تشکیل تیم‌های مدیریت بحران، فضای تحلیلی و منطقی را در مجموعه خود حاکم کنند. اعتماد به تیم و شفافیت در ارتباطات داخلی، از مهمترین عوامل حفظ انگیزه کارکنان است. از نظر کارشناس بازار سرمایه، : «بازار سرمایه در مقطع کنونی، بیش از آنکه تحت تأثیر یک شوک اقتصادی قطعی قرار گرفته باشد، در معرض فرسایش انتظارات و تشدید نااطمینانی ادراکی قرار دارد؛ وضعیتی که بخش مهمی از آن از جنگ روانی هدفمند ناشی می‌شود».

خبرنگار:

برخی کسب‌وکارها به فکر تعطیلی موقت یا کاهش شدید فعالیت هستند. چه توصیه‌ای به آنها دارید؟

سردبیر پایگاه خبری:

تعطیلی، آخرین گزینه است. حتی در شرایط جنگی، برخی صنایع نه تنها آسیب نمی‌بینند، بلکه رشد قابل توجهی را تجربه می‌کنند. صنایع مرتبط با کالاهای اساسی (مواد غذایی و دارو)، انرژی، و صنایع دفاعی از جمله بخش‌هایی هستند که به دلیل تقاضای پایدار، می‌توانند گزینه‌های مناسبی برای ادامه فعالیت باشند. در تاریخ، جنگ‌ها باعث رونق صنایع استراتژیک مانند صنعت شیمی در جنگ جهانی اول و صنایع الکترونیک و هواپیماسازی در جنگ جهانی دوم شده‌اند. بنابراین، فعالان اقتصادی باید صنعت خود را بشناسند و متناسب با آن تصمیم‌گیری کنند.

خبرنگار:

بحث نقدینگی و سرمایه‌گذاری در شرایط بحرانی چگونه باید مدیریت شود؟

سردبیر:

در شرایط بی‌ثباتی، حفظ نقدینگی و پرهیز از تصمیمات هیجانی کلیدی است. تجربه نشان داده در زمان بحران، سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های امن مانند طلا و صندوق‌های کالایی حرکت می‌کنند. کارشناسان در این خصوص تأکید می‌کنند: «صندوق‌های طلا و نقره دارایی محور هستند و ارزش آنها تحت هر شرایطی حفظ می‌شود. صندوق‌های درآمد ثابت نیز به روند عادی خود ادامه داده و سودهای ماهانه را پرداخت می‌کنند». با این حال، باید هشدار داد که خرید طلا در اوج حباب قیمتی می‌تواند پس از پایان بحران به ضرر سرمایه‌گذاران تمام شود. همچنین، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینه‌های تمام‌شده، نیازمند بازنگری در استراتژی‌های تأمین مواد اولیه و توزیع محصول است.

خبرنگار:

 بسیاری از کسب‌وکارها به ویژه آنلاین‌ها نگران قطعی اینترنت و محدودیت‌های زیرساختی هستند. چه تدابیری باید بیندیشند؟

مهندس فعال _ سردبیر پایگاه خبری:

 این نگرانی کاملاً بجاست. تجربه ماه‌های اخیر نشان داده که کسب‌وکارهای آنلاین برای بقا باید به فکر کانال‌های جایگزین ارتباط با مشتری و فروش باشند. ایجاد فروشگاه‌های پشتیبان، استفاده از شبکه‌های داخلی، و حتی بازگشت به روش‌های سنتی فروش در کنار کانال‌های دیجیتال، می‌تواند تاب‌آوری کسب‌وکار را افزایش دهد. نکته مهم این است که کسب‌وکارها باید سناریوهای مختلف را پیش‌بینی کرده و برای هر کدام برنامه داشته باشند.

خبرنگار:

 نگاه شما به بازار سرمایه در این شرایط چیست؟ آیا می‌توان روی بورس حساب کرد؟

سردبیر:

واکنش اولیه بازار سرمایه به اخبار جنگ، معمولاً ریزش و احتیاط است، اما تحلیل‌ها حاکی از آن است که در میان‌مدت و بلندمدت، بازار مسیر خود را پیدا می‌کند. فعالان اقتصادی نباید اجازه دهند نوسانات کوتاه‌مدت، آنها را از تصمیمات استراتژیک بازدارد. کارشناس تحلیلگر بازار سرمایه، معتقد است: «در صورت بروز جنگ بلندمدت، بازار نمی‌تواند برای مدت طولانی تعطیل بماند و باید سیاست‌های فازی و مرحله‌ای اتخاذ شود». بنابراین، نگاه بلندمدت و پرهیز از تصمیمات هیجانی، بهترین راهکار است.

خبرنگار:

در پایان، اگر پیام امیدوارکننده‌ای برای فعالان اقتصادی دارید، بفرمایید.

سردبیر راهبرد تهران:

بله، حتماً. من می‌خواهم تأکید کنم که اقتصاد در جنگ تعطیل نمی‌شود، بلکه شکل تازه‌ای به خود می‌گیرد. آنچه امروز بیش از هر چیز نیاز است، تبدیل فضای نااطمینانی به فضای تحلیل‌پذیری و بازگرداندن مرجعیت روایت اقتصادی به داخل کشور است. ما در طول چهار دهه گذشته بارها ثابت کرده‌ایم که توان عبور از سخت‌ترین بحران‌ها را داریم. جنگ‌های تحمیلی، تحریم‌های فلج‌کننده، و فشارهای بین‌المللی هیچ‌کدام نتوانسته‌اند چرخ اقتصاد ایران را از حرکت بازدارند.

باور ما این است که هر بحران، فرصت‌های تازه‌ای نیز در دل خود پنهان دارد. کسب‌وکارهایی که زودتر این فرصت‌ها را شناسایی کنند و با انعطاف‌پذیری، خود را با شرایط جدید تطبیق دهند، نه تنها از این طوفان سالم عبور می‌کنند، بلکه سهم بازار بیشتری نیز به دست خواهند آورد. همان‌گونه که در جنگ جهانی دوم، صنایع الکترونیک و هوافضا متولد شدند، ممکن است بحران پیش رو نیز زمینه‌ساز نوآوری‌ها و تحولات جدیدی در اقتصاد ایران شود.

امیدواریم با اتکا به توان داخلی، همدلی و همکاری، و درایت مدیران کسب‌وکارها، این برهه حساس را نیز پشت سر بگذاریم و فردایی روشن‌تر برای اقتصاد کشور رقم بزنیم.

خبرنگار: از وقتی در اختیار ما گذاشتید، سپاسگزاریم.

سردبیر پایگاه خبری راهبرد تهران_ وحید فعال پاکدهی: من هم از شما و مخاطبان راهبرد تهران تشکر می‌کنم.